اعتکاف
وب سایت اعتکاف، پویشی در مسیر گسترش معنویت

اهمیت ماه رجب

۶۳

اهمیت ماه رجب

منابع مقاله: کتاب المراقبات میرزا جواد ملکی تبریزی ره.

اعمال ماه رجب

اهمیت ماه رجب

متن اصلی: شرافت ماه رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی – نویسنده: آیهالله میرزا جواد ملکی تبریزی

این ماه از جهات متعدد اهمیت دارد، از جمله اینکه از ماههای حرام بوده و ولادت امیرالمومنین علیه السلام و بعثت پیامبر اکرم صلّى اللّه علیه و آله و سلّم در این ماه واقع شده است و شب اول آن یکى از چهار شبى است که تأکید به شب زنده‌داری و عبادت شده است.

پیامبر اکرم صلّى اللّه علیه و آله و سلّم فرمودند:

«در آسمان هفتم فرشته‌اى با نام «داعى» وجود دارد که در هر شب این ماه تا صبح مى‌گوید: خوشا بحال تسبیح کنندگان خدا، خوشا بحال فرمانبرداران خدا. خداى متعال مى‌فرماید: همنشین کسى هستم که با من همنشینى کند، فرمانبردار کسى هستم که فرمانبردارم باشد و بخشنده خواهان بخشایش هستم. ماه ماه من بنده بنده من و رحمت رحمت من است. هر کسى در این ماه من را بخواند او را اجابت مى‌کنم و هر کس از من بخواهد به او مى‌دهم و هر کس از من هدایت بخواهد او را هدایت مى‌کنم. این ماه را رشته‌اى بین خود و بندگانم قرار دادم که هر کس آن را بگیرد به من مى‌رسد».

اذکار و دعاهای ماه رجب

متن اصلی: ذکرها و دعاهای ماه رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی – نویسنده: آیهالله میرزا جواد ملکی تبریزی

از اعمال مهم رجب اذکار و ادعیه این ماه می‌باشد که عبارتند از:

  • هزار مرتبه ذکراستغفر اللّه ذا الجلال و الإکرام من جمیع الذنوب و الآثام در این ماه که موجب غفران تمام گناهان می‌شود.
  • قرائت ده‌هزار مرتبه یا هزار مرتبه سوره توحید در این ماه، در روایتی ذکر شده: «کسى که هزار بار آن را بخواند روز قیامت عمل هزار پیامبر و هزار فرشته را مى‌آورد. و هیچکس نزدیکتر از او به خدا نیست مگر کسى که بیشتر از او آن را خوانده باشد. و ثواب خواندن این سوره در رجب چندین برابر است.»
  • هزار مرتبه ذکر «لا اله الا اللّه»
  • هزار مرتبه ذکر «سبحان اللّه»
  • صد مرتبه ذکر «أستغفر اللّه الّذی لا اله الا هو وحده لا شریک له و اتوب إلیه»
  • ذکر«عظم الذّنب من عبدک فلیحسن العفو من عندک» در سجده‌های ماه رجب به تبعیت از امام سجاد علیه السلام که این ذکر را می‌گفتند.
  • بعد از هر نمازى بگوید:«یا من ارجوه لکلّ خیر و آمن سخطه عند کلّ شرّ، یا من یعطى الکثیر بالقلیل یا من یعطی من سئله یا من یعطی من لم یسئله و من لم یعرفه تحنّنا منه و رحمه أعطنی بمسألتی إیّاک جمیع خیر الدّنیا و جمیع خیر الآخره و اصرف عنّی بمسألتی إیّاک جمیع شرّ الدنیا و شرّ الآخره فإنّه غیر منقوص ما أعطیت و زدنی من فضلک یا کریم»سپس با دست چپ محاسن خود را گرفته و انگشت سبابه دست راست خود را حرکت داده و گریه کند و بگوید:«یا ذا الجلال و الإکرام یا ذا النّعماء و الجود یا ذا المنّ و الطّول حرّم شیبتی على النّار»

نمازهای ماه رجب

متن اصلی: نمازهای ماه رجب – نویسنده: آیهالله میرزا جواد ملکی تبریزی

میرزا جواد آقا ملکی تیریزی می‌فرمایند: بهتر است در شب‌های این ماه نماز‌های آسانی که وقت گرفته نمی‌شود خوانده شود تا در شب‌های ایام البیض نشاط کافی برای عبادت داشته باشد.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: به این امت سه ماه اعطاء شده که به هیچ امتی اعطاء نشده و آن سه ماه رجب و شعبان و رمضان است، همچنین سه شب است که به هیچ امتی مثل آن داده نشده که شب سیزده و چهارده و پانزدهم هرماه است و همچنین سه سوره است که به هیچ امتی مثل آن داده نشده و آن سه سوره یس، ملک و توحید است، که جمع بین این سه، جمع بین فضایلی است که به این امت داده شده. کسی سوال کرد چگونه بین آنها جمع کنیم؟ فرمودند :در شب سیزدهم این سه ماه دو رکعت خوانده که در هر رکعت فاتحه و این سه سوره باشد، در شب چهاردهم، چهار رکعت به همان شیوه خوانده شود و در شب پانزدهم، شش رکعت به همان صورت خوانده شود.

در روایتی دیگر امام صادق علیه السلام فرمودند:

«در شب نیمه رجب، دوازده رکعت نماز مى‌خوانى در هر رکعت حمد و سوره‌اى خوانده و موقعى که از نماز فارغ شدى سوره «حمد»، «معوذتین»، «اخلاص» و «آیه الکرسى» را هرکدام چهار بار مى‌خوانى و بعد از آن چهار بار مى‌گویى:«سبحان اللّه و الحمد للّه و لا اله الا اللّه و اللّه اکبر» سپس مى‌گویى«اللّه اللّه ربّی و لا اشرک به شیئا ما شاء اللّه و لا قوّه إلا باللّه العلیّ العظیم».

شب اول رجب

متن اصلی: شب اول ماه رجب در بیان مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی – نویسنده: مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

شب اول ماه رجب یکی از چهار شبی می‌باشد که احیاء آن تاکید شده است.

ادعیه این شب

مستحب است هنگام رؤیت هلال ماه رجب این دعا خوانده شود: «اللّهُمَّ بارِکْ لَنا فِی رَجَبٍ وَ شَعْبانَ، وَ بَلِّغْنا شَهْرَ رَمَضانَ، وَ أَعِنَّا عَلَى الصِّیامِ وَ الْقِیامِ، وَ حِفْظِ اللِّسانِ، وَ غَضِّ الْبَصَرِ، وَ لا تَجْعَلْ حَظِّنا مِنْهُ الْجُوعَ وَ الْعَطَشَ»[۱]

و همچنین مستحب است انسان بعد از نماز عشا بگوید:اللّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِأَنَّکَ مَلِیکٌ، وَ أَنَّکَ عَلى‌ کُلِّ شَیْ‌ءٍ مُقْتَدِرٌ ، وَ أَنَّکَ ما تَشاءُ مِنْ أَمْرٍ یَکُونُ، اللّهُمَّ إِنِّی أَتَوَجَّهُ إِلَیْکَ بِنَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ نَبِیِّ الرَّحْمَهِ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَ آلِهِ، یا مُحَمَّدُ یا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّی أَتَوَجَّهُ إِلَى اللَّهِ رَبِّی وَ رَبِّکَ‌ لِیُنْجِحَ بِکَ طَلِبَتِی، اللّهُمَّ بِنَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ، وَ بِالأَئِمَّهِ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ أَنْجِحْ طَلِبَتِی، [۲] و سپس حاجات خود را از خداوند درخواست کند.

نمازهای شب اول

برای این شب نماز‌هائی نقل شده که در این‌جا به دو نماز آسان در این شب اشاره می‌کنیم:

اول: بعد از نماز مغرب ده نماز دو رکعتی بخواند که در هر رکعت یک مرتبه سوره «فاتحه» و «اخلاص» خوانده شود،

از پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم روایت شده است که فرمودند:

این نماز را روح‌الامین به من آموخته و کسی که آن را بجا بیاورد خود و خانواده و مال و فرزندانش محفوظ مانده و از عذاب قبر پناه داده مى‌شود و از صراط، بدون حساب، مانند برق مى‌گذرد.

دوم: دو رکعت نماز بعد از نماز عشا خوانده شود که در رکعت اول آن سوره «فاتحه» و «الم نشرح» را یک مرتبه، «قل هو اللّه احد»را سه مرتبه و در رکعت دوم سوره «فاتحه» و «الم نشرح» و«قل هو اللّه احد»و «معوذتین» را هر کدام یک مرتبه بخواند سپس تشهد خوانده و سلام دهد و بعد از آن سى مرتبه «لا اله إلا اللّه»گفته و سپس سى مرتبه بر پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم صلوات بفرستد.

پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم فرمودند:

کسى که در شب اول ماه رجب این نماز را بخواند گناهان گذشته او آمرزیده شده و او مانند روزى می‌شود که از مادر متولد شده‌است.

نمازی برای هر شب این ماه

مستحب است در ماه رجب شصت رکعت خوانده شود به این صورت که هر شب این ماه دو رکعت که در هر رکعت آن سوره فاتحه را یک مرتبه وقل یا أیها الکافرون ‌را سه مرتبه و قل هو اللّه احدرا یک مرتبه بخواند و هنگامى که سلام نماز را داد، دستهاى خود را بلند کرده و بگوید:لا إلهَ الا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیْکَ لَهُ له الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیى وَ یُمیتُ وَ هُوَ حَىُّ لا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ هُوَ عَلى‌ کُلِّ شَىْ‌ءٍ قَدِیْرٌ وَ إِلَیْهِ الْمَصِیْرُ وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّهَ الا بِاللَّهِ العَلِىِّ العَظِیْمِ اللّهُمَ صَلِّ عَلى‌ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ النَبىِّ الأُمِّى‌ و دستهاى خود را بصورت بکشد.

پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم فرمودند:

«هر کس چنین کند خداوند متعال دعاى او را مستجاب و ثواب شصت حج و شصت عمره به او مى‌دهد.»

نافله شب در شب اول ماه‌ رجب

مستحب است انسان باقیمانده شب را تا فرا رسیدن وقت نماز شب مشغول به ذکر یا فکر یا مناجات به تناسب حال خود باشد، آنگاه نماز شب را بجا آورده و بعد از هشت رکعت نماز شب سجده نموده و در سجده خود دعای امام ابى الحسن اول علیه السّلام در اقبال روایت شده است را بخواند. و بعد از نماز وتر دو دعایی را که در کتاب اقبال روایت شده بخواند.

لیله الرغائب

متن اصلی: لیله الرغایب در بیان مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی – نویسنده: مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

در روایتی رسول اکرم درباره این شب و علت نام‌گذاری آن فرمودند:

مطالب مرتبط

از اولین شب جمعه در ماه رجب غافل نشوید. این شب را فرشتگان «لیله الرغائب» مى‌نامند. چون وقتی که یک سوم از شب می‌گذرد هیچ فرشته‌اى در آسمان‌ها و زمین نمى‌ماند مگر این که در کعبه و اطراف آن جمع مى‌شوند. آنگاه خداوند مى‌فرماید:اى فرشتگانم هر چه مى‌خواهید از من درخواست کنید. فرشتگان عرض مى‌کنند: حاجت ما این است که از روزه‌داران رجب درگذرى. خداوند مى‌فرماید: این کار را انجام دادم.

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی می‌فرمایند: خوب است به مقتضای آیه وَ إِذا حُیِّیتُمْ بِتَحِیَّهٍ فَحَیُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها إِنَّ اللَّهَ کانَ عَلى‌ کُلِّ شَیْ‌ءٍ حَسیباً [۳] در این شب زیاد برای فرشتگان صلوات بفرستیم.

سپس پیامبر فرمودند:

کسى که روز پنجشنبه اول رجب را روزه گرفته و سپس بین نماز مغرب و عشا شش نماز دو رکعتی که در هر رکعت سوره فاتحه یک مرتبه، انا انزلناه فی لیله القدر سه مرتبه وقل هو اللّه احد را دوازده مرتبه بخواند، و هنگامى که نماز تمام شد، هفتاد مرتبه بگوید: «اللّهمّ صلّ على محمّد النّبىّ الأمىّ و على آله»، سپس سجده کرده و در سجده هفتاد بار بگوید:«سبّوح قدّوس ربّ الملائکه و الرّوح»، سپس سر خود را بلند کرده و بگوید:«ربّ اغفر و ارحم و تجاوز عمّا تعلّم إنّک أنت العلىّ الأعظم‌», آنگاه بار دیگر به سجده رفته و در سجده همان چیزى را بگوید که در سجده اول گفت، سپس حاجت خود را از خدا بخواهد، ان شاء اللّه تعالى برآورده مى‌شود.

و درباره ثواب این نماز می‌فرمایند:

قسم به کسى که جانم در دست اوست، هیچ بنده یا کنیزى – از بندگان و کنیزان خدا – این نماز را بجا نمى‌آورد، مگر این که خداوند گناهان او را مى‌بخشد گرچه گناهان او مثل کف دریا و بعدد شن و بوزن کوهها و بعدد برگهاى درختان باشد و روز قیامت هفتصد نفر از خویشان خود را که همگى سزاوار آتش باشند شفاعت مى‌کند. و در شب اول قبر خداوند ثواب آن را به بهترین صورت، با روى گشاده و خندان و زبان فصیح براى او مى‌فرستد که مى‌گوید: اى محبوب من مژده بده، از هر سختى نجات پیدا کردى. مى‌پرسد: تو کیستى؟ رویى بهتر از روى تو ندیده و بویى به خوشبویى تو مشامم نرسیده. جواب مى‌دهد: اى محبوب من من ثواب آن نمازى هستم که در فلان شب، فلان منطقه، فلان ماه و فلان سال بجا آوردى، امشب آمده‌ام تا حقت را ادا کرده، مونس تنهایى تو بوده و وحشتت را از بین ببرم، و زمانى که در صور دمیده شود، در عرصه قیامت بر سرت سایه افکنم. و تو هرگز هیچ خیرى را از جانب مولایت از دست نخواهى داد.

روز اول رجب

متن اصلی: روز اول ماه رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی – نویسنده: آیهالله میرزا جواد ملکی تبریزی

مهمترین اعمال این روز روزه، نماز سلمان و قرائت دعای مخصوص این روز می‌باشد.

روزه ماه رجب بسیار مورد تاکید قرار گرفته، از پیامبر گرامی اسلام پرسیدند:اگر کسی توان روزه نداشته باشد چگونه می تواند ثواب آن را بدست آورد؟ حضرت فرمودند:

براى هر روز قرص نانى صدقه بدهد. قسم به کسى که جانم بدست اوست، اگر هر روز اینطور صدقه بدهد، به آنچه گفتم و بیش از آن مى‌رسد.

سؤال کردند اگر کسی نتوانست صدقه دهد چه کند؟ حضرت فرمودند:

هر روز ماه رجب این تسبیح را بخواند:«سبحان الإله الجلیل سبحان من لا ینبغی التسبیح إلا له سبحان الأعزّ الأکرم سبحان من لبس العزّ و هو له أهل»

سیزده رجب

متن اصلی: سیزده رجب – نویسنده: آیهالله میرزا جواد ملکی تبریزی

این روز، روز ولادت خاتم الاولیاء و سرور اوصیا، برادر رسول، همسر بتول و شمشیر کشیده خدا، امیر المؤمنین علیه السّلام مى‌باشد.

اهمیت هر روزی بستگی به مقدار ظهور الطاف خداوند در آن روز دارد، در این روز نور ولایت خاتم اولیاء که شرط و رکن ایمان بلکه روح و خود ایمان و مانند جزء آخر علت تامه ایمان و اسلام است، ظاهر شد و ما نمی‌توانیم ارزش این نعمت را درک کنیم زیرا نمى‌توانیم همه نور و کرامت و درجات قرب سراى جاوید آخرت و لذت لقاء و همنشینى با ساکنین «ملأ اعلى» و تمام نعمتهاى سراى باقى را که خداوند آنها را براى اهل ولایت و ایمان آماده نموده است را بفهمیم.

پانزدهم رجب

متن اصلی: پانزدهم رجب

از کارهای مهم این روز نماز سلمان است.

در روایتی درباره اهمیت و اعمال این روز چنین آمده:

روزی حضرت آدم علیه السّلام عرضه داشت خداى من چه روزها و اوقاتى را بیشتر دوست دارى؟ خداوند متعال به او وحى کرد: اى آدم محبوبترین اوقات پیش من روز نیمه رجب است. اى آدم در این روز با فرمانبردارى و میهمانى کردن، روزه، دعا، استغفار و گفتن«لا اله الا اللّه» از مقربان من شوید. اى آدم مشیت من بر این تعلق گرفته است که یکى از فرزندان تو را – کهمهربان، کریم، دانا، بردبار و بزرگ بوده و از بد اخلاقى، خشونت و تندخویى بدور است – به پیامبرى برانگیخته و روز نیمه رجب را به او و امتش اختصاص دهم. …. اى آدم کسى که روز نیمه رجب را روزه گرفته و ذاکر و خاشع بوده و از فرج خود محافظت نماید و از مال خود صدقه دهد، پاداشى جز بهشت نزد من ندارد. اى آدم به فرزندانت بگو خود را در رجب حفظ کنند زیرا گناه در آن بزرگ است.

شب بیست و هفتم رجب

متن اصلی: شب بیست و هفتم رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی – نویسنده: آیهالله میرزا جواد ملکی تبریزی

امام جواد علیه السلام در روایتی عبادت در این شب را برابر شصت سال عبادت می‌دانند، و می‌فرمایند:

قبل یا بعد از نیمه شب شش نماز دو رکعتی خوانده و در آن دوازده سوره از سوره‌هاى کوچک مفصل (از سوره محمد تا پایان قرآن) مى‌خوانى و هنگامى که دوازده رکعت نماز را خواندى و سلام دادى هفت مرتبه سوره «حمد»، هفت مرتبه «معوذتین»، هفت مرتبه «قل هو اللّه احد،»هفت مرتبه«قل یا أیها الکافرون،»هفت مرتبه «انا انزلناه» و هفت مرتبه «آیه الکرسى» مى‌خوانى و بعد این دعا را مى‌خوانى: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یَتَّخِذْ صاحِبَهً وَ لا وَلَداً وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ شَرِیکٌ فِی الْمُلْکِ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِیٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ کَبِّرْهُ تَکْبِیراً، اللَّهُمَّ انِّی أَسْأَلُکَ بِمَعاقِدِ الْعِزِّ عَلى‌ أَرْکانِ عَرْشِکَ وَ مُنْتَهى‌ الرَّحْمَهِ مِنْ کِتابِکَ، وَ بِاسْمِکَ الاعْظَمِ الاعْظَمِ الاعْظَمِ، وَ بِذِکْرِکَ الأَعْلى الأَعْلى الأَعْلى، وَ بِکَلِماتِکَ التَّامَّاتِ الَّتِی تَمَّتْ صِدْقاً وَ عَدْلًا انْ تُصَلِّیَ عَلى‌ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ انْ تَفْعَلَ بِی ما انْتَ اهْلُهُ. و سپس هر چه مى‌خواهى از خدا بخواه – زیرا چیزى نمى‌خواهى مگر این که اجابت مى‌شود مگر این که گناه یا قطع رحم یا هلاک گروهى از مؤمنین را بخواهى.و فرداى آن را روزه مى‌گیرى زیرا روزه این روز ثواب یک سال روزه را دارد.

و اگر این نماز را نتوانستی بخوانی نماز سلمان که در نیمه رجب ذکر شد را بخوانید.

روز بیست و هفتم رجب

متن اصلی: اعمال روز بیست و هفتم رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی – نویسنده: آیهالله میرزا جواد ملکی تبریزی

روز بیست و هفتم رجب شریفترین روز در تمام سال می‌باشد.

از اعمال مهم این روز:

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ شَرِیکٌ فِی الْمُلْکِ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِیٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ کَبِّرْهُ تَکْبِیراً، یا عُدَّتِی فِی مُدَّتِی وَ یا صاحِبِی فِی شِدَّتِی، یا وَلِیِّی فِی نِعْمَتِی، یا غِیاثِی فِی رَغْبَتِی، یا مُجِیبِی فِی حاجَتِی، یا حافِظِی فِی غَیْبَتِی، یا کالِئِی فِی وَحْدَتِی، یا انْسِی فِی وَحْشَتِی.

أَنْتَ السَّاتِرُ عَوْرَتِی، فَلَکَ الْحَمْدُ، وَ انْتَ الْمُقِیلُ عَثْرَتِی فَلَکَ الْحَمْدُ، وَ انْتَ الْمُنَفِّسُ صَرْعَتِی فَلَکَ الْحَمْدُ، صَلِّ عَلى‌ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اسْتُرْ عَوْرَتِی، وَ اقِلْنِی عَثْرَتِی، وَ اصْفَحْ عَنْ جُرْمِی وَ تَجاوَزْ عَنْ سَیِّئاتِی فِی أَصْحابِ الْجَنَّهِ، وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذِی کانُوا یُوعَدُونَ

.

و هنگامى که از نماز و دعا فارغ شدى هفت مرتبه«حمد»،«قل هو اللّه،»«قل یا أیها الکافرون،»«معوذتین»،«انا انزلناه فی لیله القدر»و «آیه الکرسى» را مى‌خوانى، سپس هفت مرتبه مى‌گویى: «لا إله الا اللّه و اللّه اکبر و سبحان اللّه و لا حول و لا قوّه الا باللّه» و هفت مرتبه مى‌گویى:«اللّه اللّه ربّی لا أشرک به شیئا» سپس براى هر چه خواستى دعا مى‌کنى.

روز آخر رجب

متن اصلی: روز آخر رجب – نویسنده: آیهالله میرزا جواد ملکی تبریزی

مهمترین عمل این روز نماز حضرت سلمان است.

پانویس

۱. لإقبال بالأعمال الحسنه (ط – الحدیثه)، ج‌۳، ص: ۱۷۳

۲. الإقبال بالأعمال الحسنه» (ط – الحدیثه)، ج‌۳، ص: ۱۷۵

۳. نساء. آیه ۸۶.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.