اعتکاف
وب سایت اعتکاف، پویشی در مسیر گسترش معنویت

اهمیت رزق حلال در اسلام

۱۲

کلمه «رزق» که معادل فارسی آن روزی است؛ یعنی هر چیزى که موجودى دیگر را در بقاى حیات و زندگی‌اش کمک نماید، و در صورتى که آن رزق ضمیمه آن موجود و یا به هر صورتى ملحق به آن شود، حیاتش ادامه مى‏‌یابد؛ مانند غذایى که زندگی بشر و بقائش به وسیله آن ادامه پیدا مى‌‏کند. به این صورت که غذا داخل بدن انسان شده و جزو بدن او مى‌شود. این‌گونه است هر چیزى که دخالتى در بقای موجودى داشته باشد، رزق آن موجود شمرده مى‌‏شود.

با توجه به معنایی که از «رزق» ارائه شد، در تعریف رزق حلال باید گفت :

۱. رزق و روزی حلال رزقی است که از راه‌های‌ مشروع و در چهارچوب قوانین شرع به دست آمده باشد؛ یعنی در ضمن معامله شرعی، تجارت، و یا از راه کار و تلاشی که حاصل دست رنج انسان باشد. قرآن کریم در این‌باره می‌فرماید: «وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَیْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا»؛ و خداوند معامله را حلال و ربا را حرام کرده است.

۲. رزق حلال درآمد مشروعی است که حقوق خدا که در آن مال است پرداخته شده باشد؛ مانند خمس، زکات و…: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ ابْنِ السَّبیلِ إِنْ کُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّه…»؛ بدانید هر گونه غنیمتى به دست آورید، خمس آن براى خدا، پیامبر، و… است.)انفال ۴۱)

۳. روزی حلال مال و سرمایه‌‌ای است که حق الناسی در آن نباشد؛ یعنی مال حلالی که انسان از راه مشروع به دست آورده، اگر بدهکاری دارد، اعم از دیه، قرض و … و توانایی پرداخت آنها را دارد، باید پرداخت کند.

آنچه در موضوع روزی حلال مورد توجه است؛ این است که پیشوایان دین با گفتار و عمل خود همواره پیروان خویش را به تلاش برای به دست آوردن روزی حلال تشویق کرده و حلال بودن را شرط لازم و ضروری درآمدها دانسته‌اند. آنان کوشیده‌اند تا از این راه نظام مالی و اقتصادی سالم بر زندگی مردم و جامعه حکم‌فرما شود و راه‌های نامشروع کسب درآمد از بین رفته و یا به حداقل برسد. اهمیت این موضوع یعنی جایگزین کردن راه‌های مشروع در به دست آوردن روزی به اندازه‌ای است که این موضوع در منابع دینی به گونه‌های مختلف مطرح شده است. در ذیل برخی از روایات را در این زمینه مطرح خواهیم کرد.

• روى عن أمیر المؤمنین علیه السلام فی حدیث طویل: انّ النبیّ صلّى اللّه علیه و آله سأل ربّه سبحانه لیله المعراج فقال یا ربّ أیّ الأعمال أفضل (إلى أن قال) فقال اللَّه تعالى  یا أحمد، إنّ العباده عشره أجزاء، سبعه منها طلب‏ الحلال‏، فإذا أطبت مطعمک و مشربک فأنت فی حفظی و کنفی

امیر مؤمنان علیه السلام فرمودند  در شب معراج، پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله از پروردگارش پرسید: «اى پروردگار من! کدامین اعمال برتر است؟ خداوند متعال فرمود: اى احمد! عبادت ده جزء است، نُه جزء آن در طلب حلال است. پس اگر آب و غذایت پاک شد، تو در حفظ و پناه من خواهى بود.» جامع أحادیث الشیعه (للبروجردی) / ج‏۲۲ ص : ۲۰۸

• قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص)‏ طَلَبُ الْحَلَالِ فَرِیضَهٌ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَهٍ .

پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله: «طلب حلال بر هر مرد و زن مسلمان واجب است.» جامع أحادیث الشیعه (للبروجردی) / ج‏۲۲ ص : ۸۴

• عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ : « مَنْ أَکَلَ الْحَلَالَ أَرْبَعِینَ یَوْماً نَوَّرَ اللَّهُ قَلْبَهُ‏ »

پیامبر(ص) : « هر کس چهل روز  از حلال بخورد، خدا قلب او را روشن می کند.» عده الداعی و نجاح الساعی ( ابن فهد حلی ) ص : ۱۵۲

• قَالَ النبی : « إِنَّ لِلَّهِ مَلَکاً یُنَادِی عَلَى بَیْتِ الْمَقْدِسِ کُلَّ لَیْلَهٍ مَنْ أَکَلَ حَرَاماً مَا لَمْ یَقْبَلِ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفاً وَ لَا عَدْلًا وَ الصَّرْفُ النَّافِلَهُ وَ الْعَدْلُ الْفَرِیضَهُ »

پیامبر (ص) : برای خدا فرشته‏اى است که هر شب بر بیت المقدس بانگ بر مى‏دارد که: «هر کس حرام بخورد، خدا نه نماز نافله او را مى‏پذیرد نه نماز واجب را». عده الداعی و نجاح الساعی (ابن فهد حلی )ص : ۱۵۲

• قال علی (ع ) : « بِئْسَ الطَّعَامُ الْحَرَامُ وَ ظلم  الضَّعِیفِ أَفْحَشُ الظُّلْمِ »

 امام علی : بدترین غذاها، لقمه حرام، و بدترین ستم‏ها، ستمکارى به ناتوان است. نهج البلاغه (للصبحی صالح) وصایا شتى ….. ص : ۴۰۲

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.