به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی اعتکاف، حجت‌الاسلام لطفی‌نیاسر عضو هیئت علمی ستاد مرکزی اعتکاف سه‌شنبه ۱۲ آبان در جلسه آموزش مدیران اعتکاف استان قم با تشریح ضرورت تحول در رویکردهای اجرایی و تربیتی اعتکاف، اظهار کرد: در دوره جدید اعتکاف با توجه به رسالت تربیتی ترسیم‌شده از سوی امام شهید باید نگاه به این سنت نبوی ارتقا یابد و اعتکاف به‌عنوان راهبردی برای تربیت نیروی مؤمن، فعال و اثرگذار در عرصه فرهنگی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت امتداد آثار معنوی اعتکاف در طول سال افزود: هدف از اعتکاف صرفاً دستیابی به حالات معنوی در سه روز حضور در مسجد نیست بلکه باید این حالات تثبیت شده و آثار تربیتی آن در تمام روزهای سال استمرار یابد. تحقق این هدف مستلزم تغییر در شیوه‌های برنامه‌ریزی و اجرای اعتکاف با حفظ اصول و ماهیت اصیل این عبادت است.
عضو هیئت علمی ستاد مرکزی اعتکاف با بیان اینکه اعتکاف باید از یک مراسم عبادی مقطعی به قرارگاهی تربیتی و فرهنگی تبدیل شود، تصریح کرد: در رویکرد جدید معتکف صرفاً مخاطبی منفعل و دریافت‌کننده خدمات نیست بلکه باید به کنشگری فعال در عرصه فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود ازاین‌رو اعتکاف باید زمینه تربیت افرادی را فراهم کند که پس از پایان این مراسم در محیط خانواده، محله و جامعه نقش‌آفرینی مؤثر داشته باشند.
وی با اشاره به شعار اعتکاف راهبرد امام شهید، رسالت امت مبعوث خاطرنشان کرد: اعتکاف باید به‌عنوان یک راهبرد تربیتی مورد توجه قرار گیرد و مدیران مساجد در طراحی برنامه‌ها به تحقق این رسالت توجه داشته باشند. این تحول به معنای حذف مناسک و سنت‌های اعتکاف نیست بلکه هدف بازتعریف و ارتقای شیوه اجرای برنامه‌ها در چارچوب اصول دینی و روایی است.
لطفی‌نیاسر در ادامه یکی از ضرورت‌های اصلاح برنامه‌های اعتکاف را عبور از سخنرانی‌محوری دانست و گفت: سخنرانی همچنان یکی از ارکان مهم برنامه‌های معرفتی اعتکاف است اما باید در سبک، محتوا و مدت‌زمان آن بازنگری شود. سخنرانی‌های کوتاه، کاربردی، مثال‌محور و متناسب با ظرفیت مخاطبان فرصت بیشتری برای تفکر گفت‌وگو و مشارکت معتکفان فراهم می‌کند.
وی افزود: در کنار برنامه‌های سخنرانی باید حلقه‌های مباحثاتی، گفت‌وگوهای صمیمانه و فرصت‌های تفکر فردی در برنامه مساجد پیش‌بینی شود چراکه رشد معرفتی صرفاً با شنیدن مطالب محقق نمی‌شود و معتکف باید فرصت پرسشگری، نقد، بررسی و اندیشه‌ورزی داشته باشد.
عضو هیئت علمی ستاد مرکزی اعتکاف همچنین بر ضرورت مدیریت استفاده از تلفن همراه در ایام اعتکاف تأکید کرد و آن را بخشی از فرایند سم‌زدایی دیجیتال دانست و اظهار داشت: استفاده مداوم از تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی تمرکز و حضور ذهن معتکف را تحت تأثیر قرار می‌دهد ازاین‌رو مساجد باید با برنامه‌ریزی مناسب زمینه کاهش وابستگی به فضای مجازی و افزایش تمرکز بر خودسازی و ارتباط با خداوند را فراهم کنند.
وی با اشاره به ضرورت توزیع مناسب ظرفیت روحانیون و مبلغان در مساجد بیان کرد: به‌جای تمرکز همه ظرفیت تبلیغی در یک سخنران بهتر است روحانیون و طلاب در گروه‌های کوچک هفت تا ۱۰ نفره حضور یابند و زمینه گفت‌وگوی مستقیم پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و ارتباط تربیتی با معتکفان را فراهم کنند.
لطفی‌نیاسر با تبیین نسبت خودسازی فردی و مسئولیت اجتماعی در اعتکاف گفت: برنامه‌ریزی اعتکاف باید به‌گونه‌ای باشد که فرصت کافی برای خلوت، مطالعه، تفکر و محاسبه نفس در اختیار معتکف قرار گیرد. در کنار این بخش کارگاه‌های معرفتی، مباحثات گروهی و انجام مناسک عبادی نیز باید به‌صورت متوازن مورد توجه باشند.
وی با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی معرفتی از ماه‌ها پیش از برگزاری اعتکاف افزود: مدیران مساجد باید از هم‌اکنون نسبت به شناسایی روحانیون، معلمان، فعالان فرهنگی، مربیان و مشاوران اقدام کنند و برای طراحی محتوای معرفتی و تربیتی متناسب با نیاز مخاطبان برنامه داشته باشند.
عضو هیئت علمی ستاد مرکزی اعتکاف پنج محور معرفتی شامل مباحث عقلانی و ایمانی خلوت هدفمند برای حضور اجتماعی، محاسبه نفس و مهندسی رفتار، ریشه‌یابی مسائل فردی و اجتماعی و تدبر حکمت‌آمیز را از محورهای ضروری برنامه‌ریزی اعتکاف برشمرد.
وی با بیان اینکه خلوت در اعتکاف باید زمینه‌ساز حضور مسئولانه در جامعه باشد، تصریح کرد: اعتکاف نباید به انزوای فردی یا صرفاً اصلاح شخصی محدود شود بلکه باید فرد را برای حضور آگاهانه و مسئولانه در عرصه اجتماعی آماده کند. به همین دلیل بازگشت مسئولانه معتکف به زندگی پس از پایان اعتکاف یکی از معیارهای مهم ارزیابی موفقیت این برنامه است.
لطفی‌نیاسر در بخش دیگری از سخنان خود ستادهای برگزاری اعتکاف در مساجد را فراتر از مجموعه‌های خدماتی و اجرایی دانست و اظهار کرد: ستاد هر مسجد باید نقش یک مجموعه تربیتی و راهبردی را ایفا کند و در کنار بخش‌های اجرایی و پشتیبانی از شورای علمی، تسهیلگران، مربیان و مشاوران برخوردار باشد تا زمینه تحقق اهداف معرفتی و تربیتی اعتکاف فراهم شود.
وی با تأکید بر ضرورت استمرار ارتباط معتکفان با مسجد پس از پایان این مراسم گفت: یکی از راهکارهای مهم برای امتداد آثار اعتکاف تشکیل حلقه‌های ماهانه هم‌عهدی و استمرار ارتباط معتکفان با یکدیگر و مسجد است. مسجد باید در طول سال نیز محور فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی معتکفان باقی بماند و برنامه‌هایی برای پیگیری رشد فردی و اجتماعی آنان طراحی شود.
عضو هیئت علمی ستاد مرکزی اعتکاف، برگزاری جلسات محاسبه فردی و جمعی را از دیگر الزامات این رویکرد دانست و افزود: در محاسبه جمعی باید بررسی شود که حضور معتکفان چه تأثیری بر وضعیت فرهنگی، اجتماعی و حتی عمرانی محله گذاشته است. حل مسائل محلی، تقویت ارتباط با جوانان، رسیدگی به مشکلات اجتماعی و ایجاد فعالیت‌های فرهنگی با محوریت مسجد از جمله عرصه‌های تحقق این مسئولیت است.
وی همچنین پیشنهاد کرد در برنامه‌های اعتکاف، کتاب‌های مرتبط با زندگی و سیره شهدا در سبد مطالعاتی معتکفان قرار گیرد و گفت: زندگی شهدا می‌تواند الگویی عملی برای تربیت دینی و اجتماعی باشد. مدیران مساجد می‌توانند با معرفی شهدای هر محله و استفاده از کتاب‌های مرتبط با زندگی آنان محورهای گفت‌وگو و مباحثات تربیتی را طراحی کنند.
لطفی‌نیاسر با تأکید بر ضرورت پیوند معنوی معتکفان با شهدا خاطرنشان کرد: همراهی معنوی با یک شهید و حضور در اعتکاف به نیابت از شهدا می‌تواند زمینه تعمیق معرفت و تقویت انگیزه‌های معنوی را فراهم کند. پیشنهاد می‌شود معتکفان در این ایام یکی از شهدای خانواده، محله یا شهدای ملی را به‌عنوان الگوی معنوی خود انتخاب کرده و بخشی از برنامه‌های مطالعاتی و گفت‌وگویی خود را به شناخت سیره و زندگی آن شهید اختصاص دهند.
وی در پایان تأکید کرد: اعتکاف قرارگاه تربیت و آغاز یک حرکت فرهنگی یک‌ساله است و نباید آثار آن با پایان سه روز حضور در مسجد متوقف شود بلکه باید زمینه‌ای فراهم شود تا معتکفان با روحیه‌ای مسئولانه در مسیر خودسازی و اصلاح جامعه گام بردارند و رسالت امت مبعوث را در زندگی اجتماعی خود دنبال کنند.
ثبت دیدگاه