به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی اعتکاف، دکتر سیدمحمد رضایی عصر امروز در کرسی علمی ترویجی «الگوی کلان حکمرانی فرهنگ دینی بر اساس منظومه فکری امام شهید و نسبت مثانی میان مناسک و شعائر» در یازدهمین کنگره ملی اعتکاف بر ضرورت نگاه منظومه‌ای به مناسک دینی تأکید کرد.
دبیر علمی کرسی «الگوی کلان حکمرانی فرهنگ دینی» با اشاره به استقبال مردم از آیین‌هایی همچون اعتکاف مراسم عید غدیر و برنامه‌های نیمه شعبان اظهار کرد: امروز یکی از نیازهای جامعه ایجاد ارتباط میان آیین‌های دینی است که مردم به آنها پایبند هستند. با وجود گسترش مشارکت مردم در این مناسک، مسئله اصلی نگاه منفصل و جزیره‌ای به آنهاست.
وی افزود: وقتی مناسک دینی را جدا از یکدیگر ببینیم به نتایجی که دین برای آنها در نظر گرفته است دست پیدا نمی‌کنیم ازاین رو باید به دنبال ایجاد هم‌افزایی میان آیین‌ها و شعائر دینی باشیم تا ظرفیت‌های آنها در کنار یکدیگر قرار گیرد.
رضایی با اشاره به نظریه «مثانی» در تبیین نسبت میان مناسک و شعائر دینی تصریح کرد: برخی مناسک در قالب فرائض دینی همچون نماز، روزه و خمس قرار می‌گیرند و برخی دیگر در قالب برنامه‌هایی مانند اربعین، اعتکاف و عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) نمود پیدا می‌کنند؛ مجموعه این مناسک می‌تواند قدرت ارزش‌های اجتماعی را در جامعه افزایش دهد.
وی ادامه داد: اگر مناسک و آیین‌های دینی را به‌صورت یک پیوستار ببینیم، نتیجه آن فراتر از برگزاری یک مراسم یا ایجاد یک تجربه معنوی مقطعی خواهد بود. این تجربه‌ها باید امتداد اجتماعی پیدا کنند و به نتایجی ملموس در عرصه جامعه منجر شوند.
دبیر علمی کرسی الگوی کلان حکمرانی فرهنگ دینی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری صحیح از ظرفیت‌های موجود در جامعه دینی گفت: اسلام و قرآن زمینه‌های لازم را فراهم کرده‌اند و مسئله این است که بتوانیم از این ظرفیت‌ها به‌درستی استفاده کنیم و میان تجربه‌های معنوی مردم و تحقق اهداف اجتماعی دین ارتباط برقرار کنیم.
رضایی با اشاره به دیدگاه‌های مختلف درباره چگونگی ارتباط مناسک و شعائر دینی بیان کرد: برخی این ارتباط را استمراری و برخی دیگر فرایندی می‌دانند اما از نظر من مناسک و آیین‌های دینی دارای رویکردی هرمی هستند که در آن ولایت و غدیر محور اصلی منظومه را تشکیل می‌دهند.
دبیر علمی کرسی «الگوی کلان حکمرانی فرهنگ دینی» ابراز کرد: در این رویکرد مناسکی همچون نماز، روزه، پیاده‌روی اربعین و مجالس روضه‌خوانی حول محور ولایت معنا و مفهوم پیدا می‌کنند؛ هنگامی که ولایت مبنای این منظومه قرار گیرد، زمینه برای تبیین و تحقق حکمرانی فرهنگ دینی نیز فراهم می‌شود. دبیر علمی این کرسی با اشاره به هدف طرح نظریه مثانی در نسبت میان مناسک و شعائر دینی بیان کرد: از میان نظریه‌های مختلف به دنبال تبیین الگویی هستیم که بتواند ظرفیت هم‌افزایی مناسک و آیین‌های دینی را نشان دهد و از این طریق، مسیر پیشبرد حکمرانی فرهنگ دینی را هموار کند؛ الگویی که بتواند حرفی برای گفتن در سطح جهانی داشته باشد.
وی در تشریح اهداف برگزاری این کرسی علمی ـ ترویجی گفت: هدف این نشست تبیین نظریه مثانی و بررسی راه‌های تحقق هم‌افزایی میان مناسک و آیین‌های دینی است به‌گونه‌ای که شرکت‌کنندگان و مخاطبان بتوانند درباره چگونگی ایجاد پیوستگی میان این مناسک و تبدیل آن به یک الگوی کلان حکمرانی فرهنگی بحث و تبادل نظر کنند.
وی با اشاره به تجربه‌های موجود در شهرهای کوچک افزود: به اعتقاد شرکت‌کنندگان این کرسی پیوند میان مناسک دینی در سطح محلی تا حدودی به‌خوبی شکل گرفته است؛ چراکه معمولاً افراد و فعالان مشترکی در برگزاری برنامه‌های عید غدیر، نیمه شعبان و شب‌های قدر مشارکت دارند و همین اشتراک زمینه ارتباط میان این مناسبت‌ها را فراهم می‌کند.
دبیر علمی کرسی الگوی کلان حکمرانی فرهنگ دینی ادامه داد: مجموعه‌هایی مانند ستاد زکات و ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر نیز در برخی فعالیت‌ها از نیروهای مشترک بهره می‌برند و این ظرفیت می‌تواند به تقویت ارتباط میان برنامه‌های دینی کمک کند.
رضایی مسئله اصلی را تعمیم این تجربه‌های محلی به سطح کلان دانست و تأکید کرد: پرسش مهم این است که آیا پیوند میان مناسک و شعائر دینی در سطح کلان و با رویکرد حکمرانی نیز شکل گرفته است؟ اگر چنین پیوندی هنوز به‌طور کامل برقرار نشده، باید بررسی کرد که چگونه می‌توان آن را پایه‌گذاری کرد و به الگویی منسجم برای حکمرانی فرهنگ دینی رسید.
ثبت دیدگاه